Select Your Language
Moth Beans Farming Guide
Introduction
Moth beans (Vigna aconitifolia) are drought-resistant pulses mainly grown in arid regions of India like Rajasthan.
Climate
Suitable for hot and dry climate. Ideal temperature: 25°C to 35°C.
Soil
Well-drained sandy or loamy soil is best. Soil pH: 6.0 to 7.5.
Land Preparation
Plough the field 2–3 times to make soil fine and level.
Sowing Time
June to July (Kharif season).
Seed Rate
8–10 kg per hectare.
Sowing Method
Line sowing with spacing of 30 cm between rows and 10 cm between plants.
Fertilizer
Apply 10–15 tons of FYM before sowing. Use NPK (20:40:20 kg/ha).
Irrigation
Mostly rainfed crop. Provide light irrigation if dry spell occurs.
Weed Control
Do manual weeding after 20–25 days of sowing.
Pest & Disease Control
Use neem-based pesticides. Avoid waterlogging to prevent fungal diseases.
Harvesting
Crop matures in 65–70 days. Harvest when pods turn brown.
मोठ (मौठ) की खेती मार्गदर्शिका
परिचय:
मौठ (मोठ) एक सूखा-सहनशील दलहनी फसल है, जिसे भारत के शुष्क क्षेत्रों, विशेषकर राजस्थान में व्यापक रूप से उगाया जाता है।
जलवायु:
गर्म एवं शुष्क जलवायु इसके लिए उपयुक्त है।
आदर्श तापमान: 25°C से 35°C।
मिट्टी:
अच्छी जल निकासी वाली बलुई या दोमट मिट्टी सर्वोत्तम रहती है।
मिट्टी का pH मान: 6.0 से 7.5।
भूमि की तैयारी:
खेत को 2–3 बार अच्छी तरह जोतकर मिट्टी को भुरभुरी एवं समतल बना लें।
बुवाई का समय:
जून से जुलाई (खरीफ मौसम)।
बीज दर:
8–10 किलोग्राम प्रति हेक्टेयर।
बुवाई की विधि:
कतारों में बुवाई करें।
- कतार से कतार की दूरी: 30 सेमी
- पौधे से पौधे की दूरी: 10 सेमी
उर्वरक प्रबंधन:
बुवाई से पहले 10–15 टन गोबर की सड़ी खाद (FYM) प्रति हेक्टेयर डालें।
साथ ही NPK 20:40:20 किग्रा/हेक्टेयर का प्रयोग करें।
सिंचाई:
यह मुख्यतः वर्षा आधारित फसल है।
यदि लंबे समय तक वर्षा न हो तो हल्की सिंचाई करें।
खरपतवार नियंत्रण:
बुवाई के 20–25 दिन बाद हाथ से निराई-गुड़ाई करें।
कीट एवं रोग नियंत्रण:
नीम आधारित कीटनाशकों का उपयोग करें।
फफूंद जनित रोगों से बचाव के लिए खेत में जलभराव न होने दें।
कटाई:
फसल लगभग 65–70 दिनों में पककर तैयार हो जाती है।
जब फलियां भूरी हो जाएं, तब फसल की कटाई करें।
મોથ બીન (મઠ) ખેતી માર્ગદર્શિકા
પરિચય:
મોથ બીન (Vigna aconitifolia) એક દુષ્કાળ-પ્રતિરોધક કઠોળ પાક છે, જે મુખ્યત્વે ભારતના શુષ્ક વિસ્તારો જેમ કે રાજસ્થાનમાં ઉગાડવામાં આવે છે.
આબોહવા:
ગરમ અને સૂકી આબોહવા માટે યોગ્ય.
આદર્શ તાપમાન: 25°C થી 35°C
જમીન:
સારી નિતારવાળી રેતાળ અથવા દોળિયાળી જમીન શ્રેષ્ઠ છે.
જમીનનું pH: 6.0 થી 7.5
જમીન તૈયારી:
જમીનને ભુરભુરી અને સમતલ બનાવવા માટે ખેતરને 2–3 વખત ખેડવું.
વાવણીનો સમય:
જૂનથી જુલાઈ (ખરીફ ઋતુ)
બીજ દર:
8–10 કિગ્રા પ્રતિ હેક્ટર
વાવણી પદ્ધતિ:
લીટીમાં વાવણી કરો.
લીટીઓ વચ્ચે અંતર: 30 સે.મી.
છોડ વચ્ચે અંતર: 10 સે.મી.
ખાતર વ્યવસ્થા:
વાવણી પહેલાં 10–15 ટન સડી ગયેલ ગોબર ખાતર (FYM) આપો.
NPK ખાતર: 20:40:20 કિગ્રા પ્રતિ હેક્ટર
સિંચાઈ:
આ મુખ્યત્વે વરસાદ આધારિત પાક છે.
લાંબા સમય સુધી વરસાદ ન પડે તો હળવી સિંચાઈ આપવી.
નીંદણ નિયંત્રણ:
વાવણી પછી 20–25 દિવસમાં હાથથી નીંદણ કરવું.
જીવાત અને રોગ નિયંત્રણ:
લીમડા આધારિત જૈવિક કીટનાશકોનો ઉપયોગ કરો.
ફૂગજન્ય રોગોથી બચવા માટે ખેતરમાં પાણી ભરાઈ ન રહે તેની કાળજી રાખો.
કાપણી:
પાક 65–70 દિવસમાં તૈયાર થાય છે.
જ્યારે શીંગો ભૂરા રંગની થઈ જાય ત્યારે કાપણી કરવી.
मोठ बीन (मटकी) शेती मार्गदर्शक
परिचय:
मोठ बीन (Vigna aconitifolia) हे दुष्काळ सहन करणारे कडधान्य पीक आहे. भारतातील राजस्थानसारख्या कोरड्या प्रदेशांत याची मुख्यतः लागवड केली जाते.
हवामान:
गरम व कोरडे हवामान या पिकासाठी योग्य आहे.
आदर्श तापमान: 25°C ते 35°C
माती:
चांगला निचरा होणारी वालुकामय किंवा गाळयुक्त (लोम) माती उत्तम.
मातीचा सामू (pH): 6.0 ते 7.5
जमीन तयारी:
माती भुसभुशीत व समतल करण्यासाठी शेताची 2–3 वेळा नांगरणी करावी.
पेरणीची वेळ:
जून ते जुलै (खरीप हंगाम)
बियाण्याचे प्रमाण:
8–10 किलो प्रति हेक्टर
पेरणी पद्धत:
ओळीने पेरणी करावी.
- ओळीतील अंतर: 30 सेमी
- झाडांतील अंतर: 10 सेमी
खत व्यवस्थापन:
पेरणीपूर्वी 10–15 टन शेणखत (FYM) प्रति हेक्टर द्यावे.
तसेच NPK 20:40:20 किलो प्रति हेक्टर वापरावे.
सिंचन:
हे प्रामुख्याने पावसावर अवलंबून असलेले पीक आहे.
पावसात खंड पडल्यास हलके सिंचन द्यावे.
तण नियंत्रण:
पेरणीनंतर 20–25 दिवसांनी हाताने तण काढणी करावी.
कीड व रोग व्यवस्थापन:
- कडुनिंब आधारित कीटकनाशकांचा वापर करावा.
- बुरशीजन्य रोग टाळण्यासाठी शेतात पाणी साचू देऊ नये.
काढणी:
पीक 65–70 दिवसांत परिपक्व होते.
शेंगा तपकिरी रंगाच्या झाल्यावर काढणी करावी.