Select Your Language
- English
- Hindi
- Gujarati
- Marathi
1. Climate & Soil
Best suited for arid and semi-arid regions.
Requires warm weather and plenty of sunlight.
Grows well in sandy loam soils with good drainage.
Ideal soil pH: 6.5 – 8.5.
2. Sowing Period
Kharif (Rainy season): July (with onset of monsoon).
Rabi (Winter season): October–November (in mild winter areas).
Summer crop: February–March (with irrigation facilities).
3. Seed & Varieties
Seed rate: 8–10 kg per acre.
Improved varieties: HG 365, HG 563, Pusa Mausami, Pusa Sadabahar, Guar No.1, FS-277.
4. Land Preparation
Plough 2–3 times to make the soil fine and friable.
Add 8–10 tons of farmyard manure (FYM) per acre during first ploughing.
5. Spacing
Row to row: 45 cm.
Plant to plant: 10–15 cm.
6. Fertilizer Requirement
(Being a legume, guar fixes its own nitrogen.)
Per acre dose:
DAP: 50 kg
Urea: 10–15 kg (as basal application)
MOP (Muriate of Potash): 20 kg
7. Irrigation
Usually rainfed; however, irrigation is essential in dry spells.
Summer/Winter crops: Irrigate every 15–20 days.
Do not allow moisture stress during flowering and pod formation stages.
8. Weeding & Interculture
First weeding: 20–25 days after sowing.
Second weeding: 40–45 days after sowing.
For weed control, Pendimethalin herbicide may be applied as pre-emergence.
9. Pest & Disease Management
Pod borer: Spray neem oil (5 ml/litre) or Quinalphos.
Leaf spot: Spray Copper Oxychloride (2.5 g/litre).
Yellow Mosaic Virus: Uproot infected plants and control whiteflies with insecticides.
10. Harvesting & Yield
For green pods: Ready for picking in 45–60 days after sowing.
For seed production: Crop matures in 130–150 days.
Average yield:
Green pods: 30–50 quintals/acre.
Seeds: 8–10 quintals/acre.
1. जलवायु व मिट्टी
ग्वार की खेती शुष्क और अर्ध-शुष्क क्षेत्रों में सबसे अच्छी होती है।
फसल को गर्म मौसम और अच्छी धूप चाहिए।
बलुई दोमट मिट्टी जिसमें जल निकास अच्छा हो, उपयुक्त रहती है।
आदर्श pH: 6.5 – 8.5।
2. बुवाई का समय
खरीफ (बरसात का मौसम): जुलाई (मानसून प्रारंभ के साथ)।
रबी (सर्दी का मौसम): अक्टूबर–नवंबर (हल्की सर्दी वाले क्षेत्र)।
गर्मी की फसल: फरवरी–मार्च (सिंचाई सुविधा उपलब्ध होने पर)।
3. बीज व किस्में
बीज दर: 8–10 किलो प्रति एकड़।
उन्नत किस्में: HG 365, HG 563, पूसा मौसमी, पूसा सदाबहार, ग्वार नं.1, FS-277।
4. भूमि की तैयारी
खेत की 2–3 बार जुताई करें ताकि मिट्टी भुरभुरी हो जाए।
पहली जुताई में 8–10 टन गोबर की खाद (FYM) प्रति एकड़ डालें।
5. दूरी
कतार से कतार: 45 सेमी।
पौधे से पौधे: 10–15 सेमी।
6. उर्वरक प्रबंधन
(ग्वार दलहनी फसल है, यह वायुमंडलीय नाइट्रोजन स्थिर करती है।)
प्रति एकड़ खुराक:
DAP: 50 किलो
यूरिया: 10–15 किलो (बेसल डोज़)
म्यूरेट ऑफ पोटाश (MOP): 20 किलो
7. सिंचाई
खरीफ फसल प्रायः वर्षा पर आधारित रहती है।
गर्मी/सर्दी की फसल: हर 15–20 दिन पर सिंचाई करें।
फूल आने व फली बनने के समय पानी की कमी न होने दें।
8. निराई-गुड़ाई
पहली निराई: बुवाई के 20–25 दिन बाद।
दूसरी निराई: 40–45 दिन बाद।
खरपतवार नियंत्रण हेतु पेंडीमेथालिन (Pendimethalin) का प्रयोग बोआई के बाद किया जा सकता है।
9. कीट व रोग नियंत्रण
फल छेदक कीट: नीम का तेल (5 ml/ली.) या क्विनालफॉस का छिड़काव करें।
पत्ती धब्बा रोग: कॉपर ऑक्सी क्लोराइड (2.5 g/ली.) का छिड़काव करें।
पीला मोज़ेक वायरस: प्रभावित पौधों को उखाड़ें व सफेद मक्खी नियंत्रण करें।
10. कटाई व उपज
हरी फलियों हेतु: बुवाई के 45–60 दिन बाद तोड़ाई के लिए तैयार।
बीज उत्पादन हेतु: 130–150 दिन में फसल पककर तैयार।
औसत उपज:
हरी फलियाँ: 30–50 क्विंटल प्रति एकड़।
बीज: 8–10 क्विंटल प्रति एकड़।
१. हवामान व माती
गवारची लागवड कोरडवाहू व अर्ध-कोरडवाहू प्रदेशात चांगली होते.
उन्हाळे हवामान व पुरेशी सूर्यप्रकाशाची उपलब्धता आवश्यक.
वालुकामय गाळमिश्रित (सॅंडी लोमी) माती योग्य, ज्यात पाणी न थांबता निचरा होतो.
मातीचा आदर्श pH: 6.5 – 8.5.
२. पेरणीचा हंगाम
खरीप (पावसाळा): जुलै (मान्सून सुरू झाल्यानंतर).
रब्बी (हिवाळा): ऑक्टोबर–नोव्हेंबर (हलका हिवाळा असलेल्या भागात).
उन्हाळी पीक: फेब्रुवारी–मार्च (सिंचन सुविधा असल्यास).
३. बियाणे व वाण
बियाण्याचे प्रमाण: ८–१० किलो प्रति एकर.
सुधारित वाण: HG 365, HG 563, पूसा मौसमी, पूसा सदाबहार, गवार नं. 1, FS-277.
४. जमीन तयारी
२–३ वेळा नांगरणी करून जमीन भुसभुशीत व सपाट करावी.
पहिल्या नांगरणीवेळी ८–१० टन शेणखत (FYM) प्रति एकर टाकावे.
५. अंतर
ओळ ते ओळ अंतर: ४५ सेमी.
झाड ते झाड अंतर: १०–१५ सेमी.
६. खत व्यवस्थापन
(गवार हे डाळीवर्गीय पीक असल्याने जमिनीत नायट्रोजन स्थिर करते.)
प्रति एकर प्रमाण:
DAP: ५० किलो
युरिया: १०–१५ किलो (बेसल डोस)
म्युरिएट ऑफ पोटॅश (MOP): २० किलो
७. सिंचन
खरीप हंगामातील पीक साधारण पावसावर अवलंबून असते.
उन्हाळी व हिवाळी पिकाला १५–२० दिवसांच्या अंतराने पाणी द्यावे.
फुलोरा व शेंगा भरताना पाणी कमी पडू देऊ नये.
८. तण नियंत्रण
पहिली कोळपणी/निराई: पेरणीनंतर २०–२५ दिवसांनी.
दुसरी कोळपणी: ४०–४५ दिवसांनी.
तण नियंत्रणासाठी पेंडीमेथालीन (Pendimethalin) पेरणीनंतर वापरता येतो.
९. कीड व रोग नियंत्रण
शेंगा छिद्रक अळी: नीम तेल (५ मि.ली./लिटर पाणी) किंवा क्विनालफॉस फवारणी.
पानावरील डाग रोग: कॉपर ऑक्सीक्लोराइड (२.५ ग्रॅ./लिटर) फवारणी.
पिवळ्या मोज़ॅक विषाणू: बाधित झाडे उपटून टाकावीत व पांढरी माशी नियंत्रण करावे.
१०. काढणी व उत्पादन
शेंगा खाण्यासाठी: पेरणीनंतर ४५–६० दिवसांनी तोडणीस तयार.
बियाणे उत्पादनासाठी: पिकास १३०–१५० दिवस लागतात.
सरासरी उत्पादन:
हिरव्या शेंगा: ३०–५० क्विंटल प्रति एकर.
बियाणे: ८–१० क्विंटल प्रति एकर.
૧. હવામાન અને જમીન
ગવારની ખેતી શુષ્ક અને અર્ધ-શુષ્ક પ્રદેશોમાં સારી થાય છે.
ફસલને ગરમ હવામાન અને પૂરતો સૂર્યપ્રકાશ જોઈએ.
વાળિયાળી ગોરાદું (Sandy loam) જમીન, જેમાં પાણી ભરાઈ રહેતું નથી, ઉત્તમ છે.
જમીનનો pH: 6.5 – 8.5 યોગ્ય.
૨. વાવણીનો સમય
ખરીફ (ચોમાસું): જુલાઈ (વરસાદ શરૂ થાય ત્યારે).
રબી (શિયાળો): ઑક્ટોબર–નવેમ્બર (હળવા શિયાળાવાળા વિસ્તારમાં).
ઉનાળુ પાક: ફેબ્રુઆરી–માર્ચ (સિંચાઈ સુવિધા ઉપલબ્ધ હોય તો).
૩. બીજ અને જાતો
બીજ દર: ૮–૧૦ કિલો પ્રતિ એકર.
સુધારેલી જાતો: HG 365, HG 563, પુસા મોસમી, પુસા સદાબહાર, ગવાર નં.૧, FS-277.
૪. જમીનની તૈયારી
જમીનની ૨–૩ વાર ખેડ કરી ભુસકી અને ચોખ્ખી કરવી.
પ્રથમ ખેડ વખતે ૮–૧૦ ટન ખેડૂત ખેતરની ખાટ (FYM) પ્રતિ એકર ઉમેરવી.
૫. અંતર
લીટીથી લીટી: ૪૫ સે.મી.
ઝાડથી ઝાડ: ૧૦–૧૫ સે.મી.
૬. ખાતર વ્યવસ્થા
(ગવાર એક દાળવર્ગીય પાક છે, જે જમીનમાં નાઈટ્રોજન સ્થિર કરે છે.)
પ્રતિ એકર ખુરાક:
DAP: ૫૦ કિલો
યુરિયા: ૧૦–૧૫ કિલો (બેઝલ ડોઝ)
મ્યુરિએટ ઓફ પોટાશ (MOP): ૨૦ કિલો
૭. સિંચાઈ
ખરીફ પાક સામાન્ય રીતે વરસાદ આધારિત હોય છે.
ઉનાળું અને શિયાળું પાક: દર ૧૫–૨૦ દિવસમાં એકવાર પાણી આપવું.
ફૂલ આવતાં અને ફળીઓ બનતી વખતે પાણીની અછત ન રહેવી જોઈએ.
૮. નિંદામણ નિયંત્રણ
પ્રથમ નિંદામણ/ખેત ખુરપી: વાવણી પછી ૨૦–૨૫ દિવસ.
બીજું નિંદામણ: ૪૦–૪૫ દિવસ પછી.
પેન્ડીમેથાલિન (Pendimethalin) નો ઉપયોગ વાવણી પછી કરી શકાય છે.
૯. જીવાત અને રોગ નિયંત્રણ
શીંગ છિદ્રક ઈયળ: નિમ તેલ (૫ મી.લી./લિટર પાણી) અથવા ક્વિનાલફોસ છંટકાવ.
પાન પર ડાઘ: કોપર ઓક્સીક્લોરાઇડ (૨.૫ ગ્રામ/લિટર) છંટકાવ.
પીળો મોઝેક વાયરસ: સંક્રમિત છોડ ઉપાડી નાખો અને સફેદ માખીનું નિયંત્રણ કરો.
૧૦. કાપણી અને ઉત્પાદન
લીલા શીંગ માટે: વાવણી પછી ૪૫–૬૦ દિવસમાં તોડણી માટે તૈયાર.
બીજ ઉત્પાદન માટે: પાક ૧૩૦–૧૫૦ દિવસમાં તૈયાર થાય છે.
સરેરાશ ઉત્પાદન:
લીલા શીંગ: ૩૦–૫૦ ક્વિન્ટલ પ્રતિ એકર.
બીજ: ૮–૧૦ ક્વિન્ટલ પ્રતિ એકર.